ยังไม่ถึงวัยทอง น้องสาวก็ แห้ง ได้

ความเข้าใจดั้งเดิม เมื่อพูดถึงปัญหาช่องคลอดแห้ง เรานึกถึงว่าเป็นปัญหาของหญิงวัยทอง หรือวัยใกล้หมดประจำเดือนเพียงเท่านั้น  แต่จากการศึกษาทางการแพทย์พบว่าภาวะช่องคลอดและปากช่องคลอดแห้ง สามารถพบให้ผู้หญิงได้ทุกวัย โดยสาเหตุหลักเกิดจากระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนบริเวณเนื้อเยื่อช่องคลอดลดลง ภายในช่องคลอดขาดเมือกหล่อลื่นหรือมีน้อยกว่าปกติทำให้เยื่อบุช่องคลอดขาดความชุ่มชื่นจนเกิดความแห้งกร้านและอาจก่อให้เกิดอาการเจ็บขึ้นได้  โดยร้อยละ 50 พบในหญิงวัยใกล้หมดประจำเดือน

สาเหตุของภาวะช่องคลอดแห้ง

ภาวะช่องคลอดแห้งเกิดได้จากหลายสาเหตุ ที่พบได้บ่อยมีดังนี้

1. วัยทองหรือวัยใกล้หมดประจำเดือน   เมื่อเข้าสู่วัยทองจะเกิดการเปลี่ยนแปลงหลายอย่างของร่างกาย รวมถึงปริมาณฮอร์โมนเอสโตรเจนที่ลดลงอย่างเห็นได้ชัด จึงทำให้สารหล่อลื่นถูกผลิตน้อยลง ส่งผลให้ภายในช่องคลอดหรือปากช่องคลอดขาดความชุ่มชื้นและไม่ยืดหยุ่น จนกลายเป็นภาวะช่องคลอดแห้
2. อยู่ในช่วงให้นมบุตรหรือคลอดลูก  ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนในช่วงนี้จะเกิดการเปลี่ยนแปลงและลดลงอย่างรวดเร็ว ทำให้ช่องคลอดแห้งได้ชั่วคราว ต่อมาร่างกายจะปรับสภาพกลับสู่สภาวะปกติเมื่อผ่านช่วงนี้ไป
3. การรักษาโรคมะเร็ง  ผู้ป่วยโรคมะเร็งที่รักษาโดยการฉายแสง บริเวณกล้ามเนื้อเชิงกรานหรือการทำเคมีบำบัด โดยการรับประทานยาต้านเอสโตรเจน อาจส่งผลให้เนื้อเยื่อบริเวณช่องคลอดมีความบางลงและมีอาการแห้งตามมา
4. การคุมกำเนิดบางประเภท  การคุมกำเนินโดยการฉีดหรือรับประทานยา อาจทำให้สภาพในช่องคลอดแห้งได้เป็นครั้งคราว
5. การผ่าตัดรังไข่ออก  ฮอร์โมนเอสโตรเจนถูกผลิตขึ้นจากรังไข่ เมื่อมีการผ่าตัดออกจึงส่งผลกระทบต่อปริมาณฮอร์โมนเอสโตรเจนในร่างกาย
6. ความเครียดอย่างรุนแรง  อาการซึมเศร้า หรือการออกกำลังกายอย่างหนักและหักโหม

อาจมีบางรายเกิดได้จากสาเหตุอื่น เช่น อาการขาดนิโคตินในผู้ที่สูบบุหรี่  จากโรคเบาหวาน  จากการสวนล้างช่องคลอด จากการใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดจุดซ่อนเร้น หรือบางรายมาจากภาวะระบบภูมิคุ้มกันบกพร่อง

เครดิตภาพจากISTER

การรักษาภาวะช่องคลอดแห้ง

ในการรักษาภาวะช่องคลอดแห้งมีหลายวิธีโดยพิจราณาจากสาเหตุเกิด โดยหลักที่นิยมใช้และบรรเทาอาการให้ดีขึ้นมีดังนี้

• การใช้สารหล่อลื่น  เป็นผลิตภัณฑ์ในรูปแบบเจลหรือของเหลว เพื่อช่วยบรรเทาอาการเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์ โดยทาบริเวณอวัยวะเพศหรือช่องคลอดของฝ่ายหญิง หรือทาที่อวัยวะเพศชาย ก่อนการมีเพศสัมพันธ์
• การใช้สารเพิ่มความชุ่มชื้นเฉพาะที่ รูปแบบครีมสำหรับใช้ทาภายในช่องคลอดโดยเฉพาะ เพื่อบรรเทาสภาพแห้งของช่องคลอด ตัวยาออกฤทธิ์ได้นาน  แต่ควรระวังการใช้ยาประเภทที่เป็นปิโตรเลียมเจลและน้ำมัน ซึ่งอาจจะทำปฏิกิริยากับถุงยางอนามัย และอาจสร้างความระคายเคืองให้กับช่องคลอดได้
• การใช้ยาฮอร์โมนเฉพาะที่  เป็นยาที่ใช้สำหรับทาบริเวณช่องคลอดโดยตรงในรูปแบบยาทา หรือยาเม็ดสอดในช่องคลอด โดยกลไกการออกฤทธิ์ของยาจะปล่อยเอสโตรเจนออกมาในบริเวณช่องคลอด ทำให้เยื่อบุบริเวณช่องคลอดชุมชื้นขึ้น
• การใช้ฮอร์โมนทดแทน  เป็นตัวยากลุ่มฮอร์โมนสำหรับรักษาผู้ที่มีภาวะช่องคลอดแห้งเนื่องมาจากการหมดประจำเดือนจึงสามารถช่วยรักษาอาการอื่นของวัยทองอื่นด้วยได้ เช่น ภาวะร้อนวูบวาบ อารมณ์หงุดหงิด ข้อควรระวังยานี้อาจมีความเสี่ยงในการใช้ยาเกิดขึ้นได้ จึงควรมีการปรึกษากับแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญถึงผลเสียและผลดีของการใช้ยา

ปัญหาช่องคลอดและปากช่องคลอดแห้ง อาจฟังดูเหมือนผิวแห้ง แต่เมื่อเกิดบริเวณช่องคลอดแล้วจะส่งผลต่อหลายระบบ เนื่องจากผนังช่องคลอดรองรับกระเพาะปัสสาวะและท่อปัสสาวะด้วย จึงทำให้มีอาการทั้งแห้ง ระคายเคือง แสบร้อน ปัสสาวะขัด และรวมถึงส่งผลกับการมีเพศสัมพันธ์ ดังนั้น หากมีอาการควรมาปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยแยกโรค และให้การรักษาที่เหมาะสมต่อไป